BAYRAQDAR MEDİA – Suriya Ərəb Respublikasının Prezidenti Əhməd əl-Şara, ölkədə yaşayan kürd əhalinin mədəniyyət, dil və vətəndaşlıq sahəsindəki çoxsaylı hüquqlarını təsdiq edən genişmiqyaslı bir fərman imzalayıb. 13 saylı fərman, “kürd əsilli vətəndaşların Suriya xalqının təməl elementi olduğunu və onların mədəniyyət və dil kimliyinin ölkənin çoxşaxəli milli kimliyinin ayrılmaz hissəsi olduğunu rəsmən qəbul edir. Dövlət, bu cür mədəni və dil müxtəlifliyini qorumağı və kürd vətəndaşlarının öz irslərini, sənətlərini və ana dillərini inkişaf etdirmək hüquqlarını tam zəmanət altına alır”. Təbii ki, bu sənəd Suriyada vətəndaş sülhünün əldə edilməsi baxımından müsbət qarşılana bilər. Lakin, əvvəla eyni yanaşmanın Suriyada mövcud rejimin qurulmasında misilsiz qəhrəmanlıqlar göstərən Suriya türkmənlərinə də tətbiq edilməməsi, həmçinin, məlum sənəddə Novruzla bağlı bir məqam haqlı narazılıqla qarşılanıb. Məsələ burasındadır ki, yayılan məlumatlara əsasən fərmanda “Kürd mədəni irsinin tanınması yönündə simvolik bir jest olaraq, 21 mart tarixində qeyd edilən Novruz bayramı Suriya Ərəb Respublikası ərazisində rəsmi və ödənişli istirahət günü elan edilib”. Bir sıra xalqların, xüsusilə də türk dünyasının bayramı olan Novruzun yalnız “Kürd mədəni irsinin tanınması yönündə simvolik bir jest olaraq” tanımlanması qətiyyən qəbuledilməzdir. Elə Suriya Türkməneli Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin və Suriya Türkmən Doktorlar Birliyinin başqanı Dr. Muhtar Fatih Beydili də məxsusi olaraq BAYRAQDAR MEDİA üçün yazdığı köşədə sözügedən fərmanın yaratdığı bəzi haqlı narahatlıqlara toxunub.
Köçəni təqdim edirik:
2026 tarihli 13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Suriye’de ulusal birlik ve eşit vatandaşlık ilkeleri açısından ciddi soru işaretleri doğurmuştur. Tartışmanın özü, kültürel çeşitliliğin tanınması değildir; sorun, bu tanımanın tek taraflı ve seçici biçimde yapılmasıdır.
Devlet, bir topluluğu açık ve ayrıntılı şekilde tanırken, Suriye’nin tarihsel ve ulusal dokusunun ayrılmaz parçası olan diğer asli bileşenleri tamamen görmezden gelmiştir. Bu yaklaşım, ulusal bütünlüğü güçlendirmek yerine adalet duygusunu zedeleyen bir dengesizlik yaratmaktadır.
Eşit Vatandaşlık İlkesi Zedelenmiştir
Kararname;
• belirli bir topluluğa hukuki tanıma,
• kültürel ve dilsel haklar,
• eğitim ve medya alanında düzenlemeler,
• vatandaşlık dosyasının toplu biçimde çözümü,
• kültürel bir günün ülke genelinde resmî tatil ilan edilmesi gibi kapsamlı haklar tanımıştır.
Buna karşın, Türkmenler başta olmak üzere Suriye’nin diğer köklü etnik bileşenleri için hiçbir benzer düzenlemeye yer verilmemesi, eşit vatandaşlık ilkesine açıkça aykırıdır.
Türkmenler;
• bu ülkenin asli unsuru,
• coğrafyanın tarihsel sahiplerinden biri,
• binlerce şehit vermiş,
• yerinden edilmiş,
• bazı bölgelerde vatandaşlıktan mahrum bırakılmış,
• ancak hiçbir zaman devlete karşı silah kaldırmamış bir topluluktur.
Buna rağmen yok sayılmaları, sabredenin cezalandırıldığı, dayatanın ödüllendirildiği bir algıyı güçlendirmektedir.
Nevruz Maddesi: Tarihi Gerçeklik Çarpıtılamaz
Nevruz’un resmî tatil ilan edilmesi tek başına bir sorun değildir. Ancak bu bayramın tek bir etnik kimlikle ilişkilendirilmesi, tarihsel bir yanlıştır.
Nevruz;
• Orta Asya’dan Kafkasya’ya,
• Türk dünyasından İran coğrafyasına kadar
Türkmenler, Azerbaycan Türkleri, Özbekler, Kazaklar, Kırgızlar, Tacikler ve İran halkları tarafından yüzyıllardır kutlanan ortak bir medeniyet bayramıdır.
Bu gerçeğin göz ardı edilmesi, kültürel birlikteliği değil, yeni ayrışmaları besler.
Talep Ayrıcalık Değil, Adalettir
Türkmenlerin;
• kültürel,
• sosyal,
• siyasal haklarının tanınması,
• özellikle Kusayr ve Halep kırsalında vatandaşlıktan mahrum bırakılanların dosyalarının çözülmesi bir lütuf ya da ayrıcalık değil, anayasal eşitliğin doğal sonucudur.
Ulusal birlik, bir kesimi öne çıkararak değil; tüm bileşenleri eşit ve adil biçimde kucaklayarak sağlanır.
Güçlü bir Suriye;
• seçici tanımalarla değil,
• dayatılmış fiilî durumlarla değil,
• sessizlikle değil,adil vatandaşlık, tam egemenlik ve eşitlik temelinde inşa edilir.
Devlet, tüm evlatlarına aynı mesafede durmadıkça, hiçbir karar gerçek anlamda birleştirici olamaz.
