BAYRAQDAR MEDİA Xaçmaz rayonundakı Şəmsəddin Sədiyev adına Qımılqışlaq kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin 11-ci sinif şagirdi Zəhra Məmmədovanın Azər Həsrətin 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələrindən bəhs edən “Mən tanıqlıq edirəm” kitabı haqqında yazısını təqdim edir:
“Mən tanıqlıq edirəm” kitabını oxuyarkən anladım ki, bu əsər sadəcə bir dövrün təsviri deyil, eyni zamanda yaddaşla vicdanın üz-üzə gəldiyi bir mətndir. Kitab məni hadisələrə kənardan baxmağa yox, onları düşünməyə və dərk etməyə sövq etdi.
Kitabda təsvir olunan hadisələr Azərbaycanın mürəkkəb və ağrılı tarixi mərhələsinə aiddir. Mən bu əsərdə yalnız konkret hadisələrlə deyil, həmin dövrün ruhu, cəmiyyətin daxili vəziyyəti və insanların düşüncə tərzi ilə tanış oldum. Burada hadisələr xronoloji ardıcıllıqdan daha çox mənəvi məntiq əsasında təqdim edilir.
Əsərdə diqqətimi çəkən əsas cəhətlərdən biri müəllifin hadisələrə emosional yanaşmasına baxmayaraq obyektivliyi qorumasıdır. Oxucuya nəyi isə zorla qəbul etdirməyə çalışılmır. Əksinə, faktlar, müşahidələr və yaşanan anlar elə təqdim olunur ki, nəticəni oxucu özü çıxarır. Bu yanaşma kitabı adi xatirə yazısından fərqləndirir.
Kitabın adından da göründüyü kimi, müəllif burada hadisələrə kənardan baxan biri kimi yox, birbaşa onların içində olmuş, gördüklərini və yaşadıqlarını yazıya köçürən bir tanıq kimi çıxış edir. Xüsusilə də sovet rejiminin son illəri, xalqın azadlıq istəyi, cəmiyyətdəki gərginlik və insanların yaşadığı qorxu ilə ümidin bir arada olması əsərdə aydın şəkildə hiss olunur.
“Mən tanıqlıq edirəm” kitabında insan faktoru ön plandadır. Burada böyük siyasi anlayışlardan daha çox sadə insanların taleyi, onların yaşadığı qorxu, ümidsizlik və eyni zamanda daxili müqavimət hissi təsvir edilir. Bu da göstərir ki, tarix yalnız dövlətlər və liderlər vasitəsilə yox, adi insanların taleləri üzərindən yazılır.
Xüsusilə 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı hissələr kitabın ən təsirli məqamlarındandır. Bu bölmələrdə hadisənin təkcə fiziki yox, mənəvi tərəfi də açılır. Oxucu hiss edir ki, bu faciə təkcə itkilərlə yox, eyni zamanda xalqın şüurunda baş verən dönüş nöqtəsi ilə yadda qalıb.
Kitabda diqqət yetirilən mühüm mövzulardan biri də xalqın susmaması və yaddaşını itirməməsidir. Kitab boyu hiss olunur ki, müəllif bu yazıları sadəcə xatirə üçün yox, gələcək nəsillərin unutqan olmaması üçün qələmə alıb.
Kitabın dili sadə və anlaşıqlı olsa da, fikirlər çox dərindir. Müəllif uzun və ağır cümlələrdən istifadə etmir, lakin qısa cümlələrlə oxucunu düşünməyə vadar edir.
Əsərin əsas ideyalarından biri yaddaş anlayışıdır. Kitab boyu hiss olunur ki, tanıqlıq etmək sadəcə hadisəni xatırlamaq deyil, həm də onu gələcək nəsillərə doğru şəkildə çatdırmaq məsuliyyətidir.
Bu kitabı oxuduqdan sonra anladım ki, tarixə yalnız dərs kitabı kimi yanaşmaq kifayət deyil. Tarix həm də hiss edilməli, başa düşülməli və yadda saxlanılmalıdır. “Mən tanıqlıq edirəm” məhz bu missiyanı yerinə yetirir. “Mən tanıqlıq edirəm” əsəri yaddaş kitabıdır. Bu kitab oxucunu laqeyd qoymur, onu düşündürür və keçmişə hörmətlə yanaşmağa çağırır.
Məncə, bu kitab xüsusilə bizim kimi gənclər üçün çox vacibdir. Çünki gələcəyi düzgün qurmaq üçün keçmişi unutmaq olmaz.
