İki seçki, bir sual

BAYRAQDAR MEDİA – Türkiyənin tanınmış yazarlarında Halit Çelikbudak gunhaber.com.tr saytında Almaniyadakı seçkilərlə bağlı maraqlı bir köşə yazısı qələmə alıb.

Yazıda qeyd edilir ki, Almaniyada sentyabrın 6-da ölkənin şərqində yerləşən Saksoniya-Anhalt federal torpağında seçki keçirildi: “Xarici düşmənçiliyi ilə seçilən populist AfD partiyası çox yüksək səslə seçkidən birinci çıxdı. Bunun əks-sədası hələ də davam edir. Yaratdığı siyasi sarsıntının təsiri, yəqin ki, bir müddət də hiss olunacaq. İndi isə gözlər sentyabrın 20-si, bazar günü seçki keçiriləcək digər iki federal torpağa çevrilib. Onlardan biri şərqdə yerləşən, təxminən 1,57 milyon əhalisi olan Meklenburq-Ön Pomeraniya, digəri isə geniş ətrafı ilə birlikdə təxminən 3,9 milyon əhalisi olan paytaxt Berlin şəhər-dövlətidir. Almaniyanın federal sistemində əsas milli siyasi güc kansler və federal hökumətin əlindədir. Lakin federal torpaqları idarə edən partiya və ya partiyalar təhsil, mədəniyyət və daxili təhlükəsizlik kimi məsələlərdə geniş səlahiyyətlərə malikdir”.

Müəllif qeyd edib ki, bir vaxtlar Şərqi Almaniyanın tərkibində olan Meklenburq-Ön Pomeraniya ölkə üzrə orta göstəricilərlə müqayisədə daha yaşlı əhaliyə malik, daha çox kənd xarakterli və nisbətən az inkişaf etmiş bölgədir: “Almaniyanın şimal-şərqində, Baltik dənizi sahilində yerləşən bu federal torpaq geniş kənd əraziləri, meşələri, gölləri və sahilləri ilə seçilir. İqtisadiyyatda turizm, səhiyyə, gəmiqayırma, kənd təsərrüfatı və enerji əsas sahələr sırasındadır. Bu federal torpaqda keçirilən sorğular təəssüf ki, xarici düşmənçiliyi ilə seçilən populist AfD partiyasının öndə olduğunu göstərir. Sosial demokratlar AfD-dən 3-4 faiz geridədir. Federal torpağın hazırkı sosial-demokrat baş naziri isə AfD-nin çoxluq əldə etməsinin qarşısını almaq üçün uzun illərdir topladığı hökumət rəhbərliyi təcrübəsinə söykənərək bütün gücü ilə kampaniya aparır. Federal kansler Fridrix Merzin rəhbərlik etdiyi Xristian Demokratların reytinqi isə sorğulara görə təxminən 7 faizdir. Bu, onlar üçün ağır məğlubiyyət təhlükəsi deməkdir. Bu federal torpaqda 16 yaşlılar da ilk dəfə səs verəcəklər. Təxminən 1,3 milyon seçicinin olduğu bölgədə, əsasən ukraynalı, polyak və suriyalılardan ibarət 125 minə yaxın əcnəbi yaşayır. Türk və ya türk mənşəli əhalinin sayı isə təxminən 2 500 nəfərdir”.

Yazıda o da vurğulanır ki, son sorğulara görə, Xristian Demokratlar ilə Sol Partiya demək olar ki, başabaş yarışır: “Onların ardınca xarici düşmənçiliyi ilə seçilən populist AfD və Yaşıllar gəlir. Sosial demokratlar isə beşinci yerdədir. Lakin bu sorğular seçkinin nəticəsinə dair proqnoz deyil. Onlar sadəcə mövcud siyasi atmosferi əks etdirir və seçki gününə qədər seçicilərin mövqelərinin formalaşması prosesində aralıq mərhələni göstərir. Berlində əsas maraq doğuran məsələ “kim birinci olacaq?” və seçkidən sonra hansı siyasi mənzərənin ortaya çıxacağıdır. Partiyalar xarici düşmənçiliyi ilə seçilən AfD ilə əməkdaşlığı əvvəlcədən rədd etdikləri üçün indi əsas sual budur: Berlin Senatosuna Xristian Demokratlar, yoxsa Sol Partiya rəhbərlik edəcək? Berlin həm şəhər, həm də ayrıca federal torpaq olduğu üçün burada hökumətə rəhbərlik edən şəxs “Berlin şəhərini idarə edən mer” adlandırılır. Bu vəzifə uğrunda Sol Partiyanın namizədi türk əsilli Eray Eralp da mübarizə aparır. O, 2021-ci ildən Berlin Əyalət Məclisinin deputatıdır. Türkiyədən Almaniyaya köç etmiş ailənin övladı olan Eralp Münhendə doğulub və hüquqşünasdır”.

Müəllif sonda aşağıdakıları vurğulayıb: “Almaniyada sentyabrın 20-də iki federal torpaqda seçki keçiriləcək. Lakin məsələ yalnız bu iki federal torpaqda kimin qalib gələcəyi deyil. Əsas sual Almaniyada siyasi mərkəzin mövqelərini itirməsi və populist sağın yüksəlişinin nə qədər davam edəcəyidir. Xarici düşmənçiliyi ilə seçilən populist AfD-nin yüksəlişinin qarşısı əvvəlcə necə alınacaq, necə gerilədiləcək? Yoxsa Almaniyanın siyasi xəritəsi artıq qalıcı şəkildə dəyişir?”